Studie: dringende hervorming van de financiering van de gemeenten is noodzakelijk
Een nieuwe studie van de PVDA, op basis van de jaarrekeningen van 2024 van de 19 Brusselse gemeenten, legt een grote onrechtvaardigheid in hun financiering bloot: de volksgemeenten, die met de grootste sociale noden worden geconfronteerd, beschikken over de minste fiscale middelen. Daardoor zijn ze verplicht hun inwoners zwaarder te belasten, zonder dat ze erin slagen hun openbare diensten voldoende te financieren. Ook de gewestelijke dotaties, die deze ongelijkheden zouden moeten wegwerken, slagen er structureel niet in om de verschillen recht te trekken. Door de nieuwe lasten die de Arizona-regering oplegt, wordt deze onrechtvaardigheid alleen maar groter. De PVDA pleit voor een dringende en grondige hervorming van de gemeentefinanciering.
Volksgemeenten betalen twee keer de rekening van Arizona
De Brusselse gemeenten worden niet allemaal op dezelfde manier getroffen door de nieuwe lasten die de Arizona-regering oplegt. Terwijl de gemeentelijke uitgaven voor de OCMW's en de politie nu al gemiddeld bijna 782 euro per inwoner bedragen, zullen de federale hervormingen de factuur nog verder doen oplopen. Dat geldt onder meer voor de aangekondigde uitsluiting van 40.000 Brusselaars van de werkloosheidsuitkering. Net de gemeenten met de grootste sociale noden beschikken vaak over de kleinste fiscale draagkracht. In Molenbeek bijvoorbeeld bedragen de gemeentelijke inkomsten uit de onroerende voorheffing en de personenbelasting slechts 691 euro per inwoner, tegenover 1.222 euro in Ukkel. Nochtans hanteert Molenbeek een aanzienlijk hoger tarief voor de opcentiemen op de onroerende voorheffing!
Giovanni Bordonaro, voorzitter van PVDA Brussel: "De wereld op zijn kop: hoe meer inwoners in moeilijkheden een gemeente telt, hoe zwaarder ze hen moet belasten om aan hun noden tegemoet te komen. En ondanks die hogere belastingen beschikt ze over minder middelen... Met de Arizona-factuur die naar de gemeenten wordt doorgeschoven, zal die onrechtvaardigheid alleen maar toenemen. Net de mensen die het meest nood hebben aan openbare diensten, dreigen er als eersten van verstoken te blijven."
De gewestelijke solidariteit werkt de ongelijkheden niet weg: Brussel blijft een stad met twee snelheden
De studie toont aan dat het huidige systeem van gewestelijke dotaties deze verschillen absoluut niet kan compenseren. Om de gemeenten objectief met elkaar te vergelijken, berekende de PVDA hun gemeentelijke belastinginkomsten door overal dezelfde belastingtarieven toe te passen. Vervolgens werden de gewestelijke dotaties daarbij opgeteld. Het resultaat: Anderlecht beschikt over slechts 1.115 euro per inwoner, tegenover bijvoorbeeld 1.596 euro in Sint-Pieters-Woluwe. Die verschillen blijven bestaan, terwijl de sociale noden in bepaalde volksgemeenten veel groter zijn. Het huidige financieringssysteem houdt zo een dubbele onrechtvaardigheid in stand: inwoners van volksgemeenten betalen zwaardere belastingen, terwijl hun gemeenten over minder middelen beschikken om de uitdagingen aan te pakken waarmee ze worden geconfronteerd.
Giovanni Bordonaro: "In Brussel bepaalt je postcode steeds meer op welke kwaliteit van openbare dienstverlening je kunt rekenen. Dat is onaanvaardbaar! De gewestelijke solidariteit zou ervoor moeten zorgen dat elke gemeente over voldoende middelen beschikt om aan de noden van haar inwoners tegemoet te komen. Vandaag schiet ze daarin tekort."
Zonder hervorming dreigt een tiental gemeenten failliet te gaan
Daarom roept de PVDA op om dringend een gewestelijk debat te openen over de financiering van de gemeenten en de verdeling van de Algemene Dotatie aan de Gemeenten. Er staat veel op het spel: een tiental Brusselse gemeenten staat nu al in het rood. Zonder extra middelen en een versterkt solidariteitsmechanisme dreigen ze voor een onmogelijke keuze te komen staan: het faillissement of een besparingsbeleid waarbij diensten worden geschrapt, de OCMW's worden verzwakt en de problemen van de inwoners nog verder toenemen.
Giovanni Bordonaro: "We kunnen niet blijven eisen dat de meest kwetsbare gemeenten steeds meer doen met steeds minder middelen. Zonder hervorming dreigt Brussel nog meer een gewest met twee snelheden te worden: gemeenten die nog aan de noden van hun inwoners kunnen tegemoetkomen en een aangepaste leefomgeving kunnen bieden, en andere gemeenten die gedwongen worden te besparen op essentiële diensten en hun inwoners in de steek te laten."
De financiering van de Brusselse gemeenten moet grondig worden herzien
Voor de PVDA volstaan kleine aanpassingen niet. Het volledige systeem van gemeentefinanciering moet worden herzien op basis van twee principes: meer middelen voor alle gemeenten en echte solidariteit met de gemeenten die de grootste noden en de kleinste fiscale draagkracht hebben. Daarvoor moet de federale overheid Brussel herfinancieren, moet de gewestelijke enveloppe voor de gemeenten worden verhoogd en moet de verdeling ervan worden hervormd.
Het doel is eenvoudig: elke Brusselaar kwaliteitsvolle openbare diensten garanderen, ongeacht zijn of haar postcode, zonder de factuur nog meer door te schuiven naar de gezinnen uit de volksklassen. Als dringende maatregel eisen we van de regering-Dilliès dat de gewestelijke dotatie aan de gemeenten minstens de werkelijke inflatie volgt, en dat voor alle gemeenten.