De gemeente Molenbeek stond voor een begrotingsoefening die historisch gezien bijzonder moeilijk was. De gemeente en het OCMW hebben 40 werknemers moeten ontslaan en de eindejaarspremie met de helft moeten verlagen. Het gemeentebestuur (PS-PVDA-MAMA) stond voor een dilemma: ontslagen of faillissement. Het is een onrechtvaardig kader waarin onrechtvaardige maatregelen worden genomen. Het is oneerlijk dat werknemers moeten opdraaien voor de bezuinigingen. Het is oneerlijk dat werknemers voor dit dilemma worden geplaatst. Een toelichting over wat de progressieve coalitie in Molenbeek wordt opgelegd en hoe hier in de toekomst uit te geraken.
Vanaf het begin verzet de nieuwe meerderheid zich tegen de financiële wurggreep: allereerst door de breedste schouders te laten betalen
Molenbeek, een gemeente met ongeveer 100.000 inwoners, kampt met de gevolgen van slecht bestuur in het verleden en een chronische onderfinanciering. Het is de armste gemeente van België en een derde van haar begroting (75 miljoen op een begroting van 250 miljoen) gaat naar de drie „P’s”: precariteit (OCMW), politie en pensioenen. Dat zijn drie federale bevoegdheden, maar waarvoor de regering voor het grootste deel weigert te betalen. Daarnaast heb je de hervorming van de werkloosheidsuitkeringen en de samenvoeging van de politiezones, die voor extra lasten zorgen. Daarom spreken we van een verstikkende greep van Arizona op de gemeentes (zie hierover onze brochure).
Binnen dit uiterst moeilijke budgettaire kader zijn er toch enkele vorderingen gemaakt: de schoonmaakmedewerkers halen jaarlijks 200 ton extra afval op dankzij een efficiëntere organisatie van de ophaalrondes. Verschillende diensten, verenigingen en betrokken bewoners in de wijk Brunfaut bundelden hun krachten en hebben de wijk zichtbaar schoner kunnen maken. Wat asbest betreft: dankzij de mobilisatie van de huurders, is de gemeente erin geslaagd 15 alternatieve sociale woningen te bemachtigen om de gezinnen die dat het hardst nodig hadden te herhuisvesten. En tot slot heeft de jeugd van Molenbeek nu een eigen plek: Bij MolenMix kun je samen aan projecten werken, in een rustige omgeving studeren en toegang krijgen tot alle informatie die jongeren uit Molenbeek nodig hebben.
Vorig jaar al moest de gemeente een gat van 10 miljoen euro in de begroting dichten. Destijds is de gemeente erin geslaagd om de lasten niet op het personeel of de inwoners te verhalen. De meerderheid heeft extra middelen gezocht bij de breedste schouders: grote kantoren, grote winkelcentra, privéparkeerterreinen, reclameborden enz. Maar de mogelijkheden om vanuit de gemeente aan het grootkapitaal te raken zijn zeer beperkt. De gemeente heeft ook op andere gebieden kunnen besparen, met name door de uitgaven voor politieke medewerkers te verminderen – de gemeente werkt met één schepen en vier medewerkers minder dan onder de vorige meerderheid – en door de diensten efficiënter te laten werken.En nu dus door volledig af te zien van de eindejaarspremie voor de schepenen. De PVDA probeert de schepenen het goede voorbeeld te laten geven en wil uiteraard nog verder gaan.
Dit jaar kreeg de gemeente opnieuw te maken met een tekort van meer dan 10 miljoen euro, voornamelijk door de loonindexering, federale toelagen die hiermee geen gelijke tred houden en het schrappen van subsidies van miljoenen euro's. Van de 10 miljoen die voor de begroting van 2026 moest worden gevonden, ging het om 4 miljoen extra uitgaven voor het OCMW, de politiezone en de pensioenen, die niet door de federale overheid werden gecompenseerd.Door deze 4 miljoen euro van Molenbeek af te nemen, heeft de regering Bouchez-De Wever deze ontslagen aan Molenbeek opgelegd.
"Door 4 miljoen euro uit Molenbeek weg te halen, heeft de regering Bouchez-De Wever deze ontslagen aan Molenbeek opgelegd."
Een groot deel van dit nieuwe tekort kon worden opgevangen door maatregelen die het personeel niet rechtstreeks raken, maar die toch pijnlijk zijn, zoals de stijging van de parkeerinkomsten en de verhoging van de PB. Er zijn ook allerlei maatregelen genomen qua werkingskosten, en er zijn opnieuw belastingverhogingen doorgevoerd die weer vooral de breedste schouders treffen. Daarnaast heeft de PVDA er vanaf het begin op aangedrongen dat de schepenen hun salaris zouden verlagen. Op dit punt bestaat er geen overeenstemming met de andere partners van de meerderheid. We zullen hier zo vaak als nodig op terugkomen. Ondertussen hadden we ervoor gezorgd dat de schepenen volledig afzagen van hun eindejaarspremie, zodat het geld kon worden besteed aan de de laagste lonen. Ondanks dit alles moest er nog altijd 4 miljoen euro worden gevonden.
Chantage door de banken en de macht van de toezichthouder
In 2015 ontving de gemeente Molenbeek 27 miljoen euro steun van het gewest. Deze steun ging gepaard met een streng saneringsplan om elk jaar een begroting in evenwicht te kunnen voorleggen. En tot vandaag controleert een regionale inspecteur elke beslissing. Dat heet "voogdij".
Aan het begin van het jaar waren de inspanningen die de regionale inspectie eiste om een evenwicht te bereiken twee keer zo groot als wat de gemeente uiteindelijk bereid was te doen. Er werd overwogen om 80 in plaats van 40 mensen te ontslaan, en om de volledige premie in te trekken in plaats van de helft. De gemeente moest ook maatregelen overwegen zoals de privatisering van het gemeentelijk zwembad. Bij het OCMW moesten er ook zwaardere maatregelen worden genomen, zoals de sluiting het rusthuis Arcadia. De meerderheid in de gemeenteraad heeft zich krachtig tegen dit rampscenario verzet en de helft van de gevraagde inspanningen afgewezen. De begroting voor 2026 vertoonde daardoor een tekort van 1,8 miljoen aan afgewezen bezuinigingen. Deze keuze heeft uiteindelijk 40 banen gered, alsook meer dan de helft van de premies voor de 2100 werknemers van de gemeente en het OCMW. De meerderheid heeft ook de sluiting van ons woonzorgcentrum en de privatisering van ons olympisch zwembad afgewezen.
Voor de PVDA was het uitgesloten dat het gemeentepersoneel zou moeten opdraaien voor deze bezuinigingen die van bovenaf werden opgelegd . Deze keuze werd noch door de banken, noch door de toezichthouder aanvaard. Enerzijds moet de regionale inspectiedienst van de voogdij, die financieel toezicht houdt op de gemeente en alle rekeningen controleert, voor elke begrotingspost haar goedkeuring geven. Haar belangrijkste taak: koste wat het kost een evenwicht bereiken, ook al moet daarvoor fors in het personeelsbestand worden gesneden. In de praktijk moet elk budgettaire beslissing aan deze inspecteur worden voorgelegd. Daarnaast moet men weten dat het Gewest de gemeenten op grond van een liberale wet sterk beperkt in het heffen van belastingen op grote ondernemingen. Anderzijds dreigden de banken de kasvoorschotten nodig voor de uitbetaling van de salarissen niet meer te verstrekken als de gemeente niet snel een "bevredigende" begroting zou indienen. De meerderheid is er toen wel in geslaagd de schade te beperken, maar beschikte niet over de krachtsverhouding om de banen en de premie volledig te kunnen redden.
Het is niet de eerste keer dat de gemeente met dergelijke chantage te maken krijgt. Eind 2025 had Belfius al gedreigd de geldkraan dicht te draaien als de gemeente geen voor de bank bevredigend herstelplan zou voorleggen.
En hoe zit het in 2027? Ten minste 5 miljoen te vorderen van de federale overheid en het Gewest
De PVDA stond voor een dilemma: personeel ontslaan of de meerderheid verlaten? Geconfronteerd met de druk van de toezichthouder, de banken, en de financiële verstikking, hadden we kunnen opgeven en de stekker eruit trekken. We hebben ervoor gekozen om weerstand te bieden binnen de meerderheid. Want het risico dat de lonen niet meer zouden worden uitbetaald, zou zonder ons niet verdwijnen, net zomin als de rampzalige financiële situatie.Verschillende werknemers hebben ons verzekerd: "Jullie moeten blijven, want met jullie kunnen we de strijd aangaan". Ons doel is inderdaad om samen met de werknemers en de inwoners voor een herfinanciering van de gemeente te gaan. En in deze strijd roepen we de andere gemeenten op om zich bij ons aan te sluiten.
Wat we op dit moment vragen, is de betaling van de factuur die Arizona nog niet heeft betaald: , namelijk 5 miljoen euro. Wat houdt dat in?
• Dat de federale regering de kosten van de samenvoeging van de politiezones in Molenbeek volledig compenseert. Zonder verdere maatregelen van de federale overheid zal de gemeentelijke dotatie aan de politiezone in 2027 met nog eens 1 miljoen stijgen. Het is uitgesloten dat de gemeente moet bezuinigen of gemeentemedewerkers moet ontslaan om deze fusie te bekostigen.
• Dat de federale regering terugkomt op de afschaffing van de enige steun die zij aan de gemeenten verstrekte voor de betaling van de pensioenen, goed voor iets minder dan een miljoen per jaar.
• Dat de federale regering het OCMW beter financiert, zodat er een einde komt aan de vicieuze cirkel waarin de gemeentelijke bijdrage aan het OCMW elk jaar met 2,5 miljoen moet stijgen, zoals de afgelopen jaren het geval was. Ze moet dringend ten minste de 100% terugbetaling voor de mensen die geen recht meer hebben op een werkloosheidsuitkering vrijwaren. En op termijn moet ze de leeflonen met 70% of meer compenseren voor de grote OCMW’s die er het meest voor hun rekening nemen.
Daarnaast is het van cruciaal belang dat de subsidies en toelagen die we ontvangen gelijke tred houden met de werkelijke kosten van levensonderhoud. De belangrijkste toelage, de regionale toelage, is sinds 2020 niet meer aangepast. Dit heeft de gemeente 10 miljoen aan inkomsten gekost.Wij vragen dan ook dat de regionale toelage en subsidies elk jaar met een extra miljoen bovenop de begrote bedragen worden verhoogd.
Het is uitgesloten dat men ons de komende jaren nieuwe bezuinigingen oplegt. Dat zullen we niet aanvaarden. Maar dit voorkomen zal maar mogelijk zijn als er druk komt vanuit de bevolking. De PVDA-schepenenen kunnen in hun eentje het hoofd niet bieden aan de druk van de federale overheid, de banken en de toezichthouders. Maar samen met de werknemers en de inwoners van Molenbeek kunnen ze dat voor elkaar krijgen. We blijven deel uitmaken van deze meerderheid om samen met de inwoners van Molenbeek te strijden voor de terugvordering van de 4 miljoen die de Arizona-regering van ons heeft gestolen.